Horsterweg anno 1896

Wat is er veel veranderd in pakweg 65 jaar. Dat realiseerde ik me weer eens toen ik laatst over de Horsterweg reed. Mijn geboortehuis staat er. De weg was lang een klinkerweg die vooral naar ‘de stichtingen’ leidde. Mijn generatie heeft de weg zien transformeren in een brede geasfalteerde weg die voor velen ook de route is naar de A28. Maar wanneer je het over een nog langere periode bekijkt, bijv. 125 jaar, zijn de veranderingen haast onvoorstelbaar.

Op reis

Die 125 jaar van hierboven is niet helemaal toevallig gekozen. Rond 1896 moet mijn grootmoeder, Trijntje Jansma uit Bergum in Friesland, de reis van het ‘Hoge Noorden’ naar de Veluwe voor het eerst hebben gemaakt. Zij had gesolliciteerd als verpleegster op ’s Heeren Loo. Haar oudere zus Anne was haar daarin al voorgegaan. Het eerste deel van de reis, naar Leeuwarden, ging misschien nog met een door paarden getrokken omnibus, maar daarna kon het verder per trein tot het station Ermelo-Veldwijk.
Is zij daar opgewacht door haar zus? Of door een bediende van het kantoor van ’s Heeren Loo? Helaas zijn daarover geen verhalen bewaard in de familie. De kans, is hoe dan ook, groot dat zij de tocht naar de stichting lopend heeft moeten afleggen. Dat ging via de Spoorlaan, nu Dokter van Dalelaan, langs de Villa Hoogstede die net was gereed gekomen.

Het oude stationsgebouw en de Spoorlaan

De villa’s Hoogstede en Riethorst 

Leegte

En dan linksaf over het spoor. En daarna? Helemaal niets. Ja, rechts een heideveldje en daarna wat jong bos. Hier en daar een zijwegje, de kruising met een zandweg, de Oude Nijkerkerweg . Even daarna rechts een pad naar de boerderij Polslag van Van Diermen. Vroeger lag die pal aan de Molenweg, maar deze was vervangen door de wat zuidelijker aangelegde Horsterweg. En dan nog een keuterboerderijtje met een grote schuur en dito eik. Het erfje droeg een deftige naam, de Sociëteit.

Lees meer over de Sociëteit

Deze personeelswoningen werden kort na de eeuwwende gebouwd op het heideveldje naast de Horsterweg. 

De Sociëteit

Een verharde weg?

Vervolgens weer helemaal niets in velden en wegen te bekennen, totdat het hoofdgebouw, het voormalige landhuis van ’s Heeren Loo werd bereikt. Over de kwaliteit van deze stille en lange weg zullen we het maar niet hebben. Fokko Kortlang, de eerste directeur van ’s Heeren Loo, klaagde de eerste jaren hierover steen en been. In 1897 gloorde er op hoop. Gemeente en provincie wilden de weg verbeteren, maar ’s Heeren Loo moest zelf 5.000 gulden bijdragen. Een gigantisch bedrag in die dagen voor de jonge instelling. Mensen uit het land maakten giften over, soms enkele dubbeltjes. Een leverancier verleende voor dit doel fl. 0,25 korting op een rekening.

De kruising met een zandweg (Oude Nijkerkerweg)

Toch gelukt

De verharde weg kwam er. Al was het een macadamweg (genoemd naar John McAdam), een weg van grind en steenslag, het was toch een verbetering. Na een kleine 20 jaar werd de weg echt verbeterd. De foto getuigt van de aanleg van een klinkerweg in 1914 ter hoogte van de boerderij van Aart van Wilgenburg

Aanleg Horsterweg in 1914. Rechts (met hoed) gemeenteopzichter  Van Emst.

Bronnen en trivia